Het grootste probleem daarbij is dat ze een hele hoge standaard voor zichzelf hebben neergezet, waar ze vervolgens (van zichzelf) aan moeten blijven voldoen. Ze hebben het gevoel niet te mogen toegeven dat ze het niet kunnen volhouden, want dat voelt als falen.

Misschien herken jij jezelf hierin?

Laten we wat dieper inzoomen op dat falen. Wat is falen? Falen is in feite enkel informatie. We labelen het als falen, maar het is simpelweg informatie die jou duidelijk maakt dat je het de volgende keer wellicht beter op een andere manier kunt aanpakken. Kinderen “falen” aan de lopende band en dat vinden we (over het algemeen) prima: als je je zoontje leert fietsen en hij valt twee keer op de grond, dan zeg je niet bij de derde keer: Jezus, dit moet je nu toch inmiddels echt wel onder de knie hebben. De (innerlijke) dialoog van veel juristen en advocaten ziet er echter wel zo uit.

Onderzoek van Stanford University laat zien dat succes vooral wordt bepaald door de houding die mensen aannemen ten opzichte van de uitdagingen die zij op hun pad tegenkomen. Er zijn daarbij grofweg twee type grondhoudingen te onderscheiden: mensen met een “groei mindset” en mensen met een “fixed mindset”.
Met een fixed mindset heb je de overtuiging dat je nu eenmaal bent wie je bent en dat situaties nu eenmaal zijn zoals ze zijn, zonder dat daar veel aan te veranderen is. Deze mensen voelen zich regelmatig machteloos. Klagen is eerder regel dan uitzondering. De oorzaak van – bijvoorbeeld – overbelasting wordt afgeschoven op iets buiten de persoon zelf: de omstandigheden, de aard van het beroep of een andere persoon. De (diepe) overtuiging is: “Ik kan hier niets aan doen.”

Machteloosheid is de bron van (onnodige) problemen en wrijvingen binnen veel advocatenkantoren en juridische afdelingen. Het veroorzaakt stress, timemanagement problemen, burn-out, (ander) ziekteverzuim en een algeheel gebrek aan vitaliteit. Machteloosheid is een uiting van zelfmedelijden. En zelfmedelijden (nadrukkelijk te onderscheiden van zelfcompassie!) is destructief, omdat daarmee de innerlijke kracht van mensen wordt ondermijnd. Mensen worden over het algemeen niet zozeer ziek van hard werken, maar wel van de machteloosheid (en zinloosheid) die ze ervaren.

Begrijp me niet verkeerd: ik weet als geen ander dat de dagelijkse realiteit in de advocatuur voelt alsof je geen andere keuze hebt. De partner die eist dat het betreffende stuk morgen af is, de hoge eisen die er aan het werk worden gesteld, het moeten bijbenen van alle inhoudelijke ontwikkelingen: het zijn slechts enkele voorbeelden van de veeleisendheid van de praktijk. Je gaat toch niet naar yogales als je de volgende dag een belangrijke zitting hebt? Klinkt overtuigend, toch? Maar is dit ook echt de (enige) realiteit?

Overvraagt die bewuste partner of cliënt jou? Of overvraag jij jezelf? Waarom blijf jij continue aan alle vragen van iedereen tegemoet komen? Waarom blijf jij het werk als senior op dezelfde manier doen als toen je net begon?
Omdat het er nu eenmaal bij hoort in de advocatuur? Omdat je hem of haar niet wilt teleurstellen? Omdat je het beeld in stand wilt houden dat jij alles aankan en dus partner material bent? Of omdat je misschien zelf de diepe overtuiging hebt dat je altijd tot het gaatje moet gaan om kwaliteit te kunnen leveren?

In gesprekken met juristen en advocaten krijg ik vaak als antwoord op deze vragen dat de betreffende werkwijze nu eenmaal de meest succesvolle is. De vraag is of dit waar is.

Vaak zijn de overtuigingen die je hebt over wat je doet én de manier waarop je dat doet zo vanzelfsprekend voor je geworden dat je niet meer nadenkt over alternatieven. Coaching en training zorgt ervoor dat je die alternatieven gaat zien. Met het veranderen van je mindset en het ontwikkelen van meer autonomie, zie je oplossingen die je eerst niet zag, pak je kansen die je eerst niet pakte en ontwikkel je een communicatiestijl die aansluit bij jouw innerlijke waarden en grenzen.

Dat is ook precies de reden dat ik bij diverse advocatenkantoren preventieve performance coaching heb geïntroduceerd, zodat advocaten al vroeg het belang hiervan gaan inzien. Daarnaast is het essentieel dat er intern de mogelijkheid wordt gecreëerd om 'veilig te falen'. Uiteraard moet de dienstverlening aan de hoogste kwaliteitseisen voldoen. Op de weg daarnaartoe is (intern) veilig kunnen falen echter essentieel. Een onmisbaar ingrediënt voor innovatie, het creëren van commerciële kansen en het benutten van ieders volledige potentieel.
Om - naast je inhoudelijke kwaliteiten - ook persoonlijk en zakelijk te kunnen groeien is een groeimindset (of ondernemersmindset) dus onontbeerlijk. Mensen met een groeimindset zijn ervan overtuigd dat zij zichzelf steeds weer opnieuw kunnen uitvinden: zij beschouwen problemen en uitdagingen als mogelijkheden om te leren, te groeien en nieuwe (zakelijke) kansen te creëren. Deze mensen hebben dezelfde angsten als mensen met een fixed mindset. Er is dus geen sprake van twee verschillende type mensen. Er is sprake van een bewuste KEUZE voor een andere grondhouding. Mensen met een groeimindset voelen angst, maar zijn zich ervan bewust dat deze angst verlammend werkt en alleen kan worden doorbroken door ZELF verantwoordelijkheid te nemen.

Persoonlijk leiderschap en ondernemerschap betekent: afscheid nemen van het idee machteloos te zijn en je realiseren dat je altijd de mogelijkheid hebt om initiatief te nemen en een nieuwe situatie te creëren. Zoals Daniel Ofman het mooi verwoord: Iemand die zegt machteloos te zijn, heeft zijn vermogen om keuzes te maken weggeven en daarmee de toegang tot zijn creatieve vermogens afgesneden. Het gevolg is: je blijft hangen in wensen en dromen zonder die concreet om te zetten in een innerlijke keuze. De keuze is aan jou.
Ben jij een vrouwelijke jurist of advocaat en voel jij dat je je in jouw carrière nog teveel richt op anderen? Laat jij de waan van de dag nog grotendeels bepalend zijn voor jouw keuzes en richt jij je te weinig op je eigen wensen en verlangens? Wil jij nu echt een stap zetten om hieruit te breken om jezelf en je carrière naar een next level te brengen?

Geef je dan nu op voor de Next Level dag die op 24 juli a.s. plaatsvindt.

De dag is zo opgezet dat je in een idyllische omgeving in het oosten van het land even helemaal uit de dagelijkse praktijk stapt en op een compleet nieuwe manier naar jezelf leert kijken. Aan het einde van de dag weet jij:

·     wat jouw kernkwaliteiten, maar ook jouw valkuilen zijn;
·     hoe jij als vrouwelijke jurist of advocaat, en vooral als mens, kunt gaan doen waar je echt goed in bent;
·     hoe je gerichte doelen kunt stellen die in lijn zijn met jouw waarden en kwaliteiten
·     hoe je een groeimindset ontwikkelt zodat je ook echt in actie komt; 
·     hoe je effectief met weerstand om kunt gaan.
​
Er is plek voor maximaal 6 deelnemers, vanwege de persoonlijke aandacht die iedereen krijgt. Meer informatie over de dag vind je hier.

De kracht van goede vragen stellen en feedback geven
Allereerst werd op verschillende manieren tijdens dit interview duidelijk wat de kracht is van goede vragen stellen: in dit geval goede journalistiek.
In de eerste plaats door de journalistiek die de interviewer Ikenna Azuike – voormalig advocaat – aan de dag legde. Ikenna liet een manier van interviewen zien, die in Nederland helaas nog zeldzaam is. Zijn vragen gaven blijk van een diepgaande betrokkenheid bij en kennis over het centraal staande onderwerp: hoe halen we het beste in mensen omhoog? Zijn vragen waren daarnaast ook – op de juiste momenten en in de juiste mate – kritisch en persoonlijk. Het resultaat was een diepgaand gesprek waarin echt verbinding ontstond.

Ook de totstandkoming van Rutgers boek ‘De meeste mensen deugen’, dat in feite de drijvende kracht achter het interview was, geeft blijk van de kracht van goede journalistiek. De meest gangbare manier van een boek schrijven is je voor langere tijd opsluiten, diepgaand onderzoek verrichten, feedback vragen aan mensen die dichtbij staan, editing en vervolgens publicatie. De aanpak bij dit boek was anders, zo gaf Rutger aan. Via het platform de Correspondent publiceerde hij tijdens het schrijfproces namelijk al essays, gedeelten van het boek in wording, waarover vervolgens interactie plaatsvond met de lezers van de Correspondent. Belangrijke voorwaarde voor deze interactie bij de Correspondent is dat mensen met hun volledige naam (en benoeming van hun expertise) delen wat ze zelf over het betreffende onderwerp weten: ware kennis delen dus. Door Rutger aangeduid als constructieve journalistiek. Heel krachtig, omdat je hiermee echt een dialoog creëert, op het juiste niveau. Een welkome verandering die hopelijk ook op meer platformen / social media gevolgd gaat worden om zo de ongebreidelde (en vaak ongefundeerde) meningenstroom en haatdragende comments een halt toe te roepen.

Lessen voor de advocatuur: 
De kracht van goede, verbindende communicatie is enorm. Dit weten veel advocaten wel, maar in de relatie tot de cliënt is er op dit gebied nog veel winst te halen. Niet voor niets besteed ik hier in mijn trainingen, waaronder Legal Leadership in Business, uitgebreid aandacht aan. Om een gelijkwaardige dialoog te kunnen voeren, is het essentieel dat je je werkelijk in je cliënt verdiept, de juiste – en dus ook lastige – vragen durft te stellen en op gezette tijden ook persoonlijk durft te worden. Op die manier ontstaan relaties die duurzaam en rendabel zijn.
Maar ook intern – binnen advocatenkantoren – valt hier een belangrijke les uit te leren. Beoordelingsgsprekken – als ze niet een uur van tevoren alsnog worden afgezegd – worden nog te vaak zonder echte aandacht gevoerd. Vaak is het eerder een monoloog dan dialoog en schuwt de gemiddelde partner ook het diepgaande, persoonlijke gesprek. De winst is enorm als hier meer aandacht voor komt en partners hierin ook proactief begeleiding en coaching zouden zoeken. En tot slot: betrek je medewerkers actief bij de totstandkoming van je beleid en diensten. Dit creëert betrokkenheid én verbetert de kwaliteit van je diensten.

De meeste mensen deugen, maar macht corrumpeert
Rutger gaf ons de essentie van zijn boek in twee zinnen:

De meeste mensen deugen.
Maar macht corrumpeert. 

Laat ik beginnen met de eerste zin: De meeste mensen deugen. 
In tegenstelling tot wat we lange tijd dachten, laten recente wetenschappelijk onderzoeken zien dat er sprake is van 'Survival of the friendliest'. De meest vriendelijke mensen hebben de grootste overlevingskans, krijgen meer kinderen etc… De mens heeft milennia een verkeerd mensbeeld heeft gehad. Lange tijd geloofden we dat beschaving een dun laagje is. Onderzoek wijst uit dat dit dus onjuist is. Doordat we echter een ‘negativity bias’ hebben (we zijn – door evolutie – gefocust op het negatieve) is het verleidelijk om toch te denken dat mensen in de basis helemaal niet zo goed zijn.

Dat brengt me bij de tweede zin: Maar macht corrumpeert.
De vraag die de stelling 'de meeste mensen deugen' natuurlijk oproept is waarom er dan toch nog zoveel haat, onrecht en uitbuiting in de wereld is. Dit artikel laat geen ruimte om hier heel uitgebreid over te zijn, maar kort gezegd is het zo dat macht corrumpeert. Als mensen eenmaal macht hebben, dan zijn ze impulsiever, egoïstischer, roekelozer, arroganter, narcistischer en grover dan gemiddeld. Ze luisteren minder goed en hebben minder oog voor het perspectief van een ander. Macht werkt dus als een soort verdoving die je afsluit voor anderen, aldus Rutger in zijn boek. Zo kunnen goede mensen in machtposities uiteindelijk hele slechte dingen doen. Het mensbeeld van deze mensen is vaak negatief: er wordt verondersteld dat anderen lui en onbetrouwbaar zijn en dat hún manier de enige juiste manier is. Lees vooral het boek van Rutger om een vollediger beeld hiervan te krijgen. 

Lessen voor de advocatuur:
Een diepgaande reflectie op dit gebied binnen de advocatuur zou zeker niet verkeerd zijn. De hiërarchische structuren en businessmodellen zijn inmiddels echt verouderd en vragen om herziening. De kloof tussen de oude en jonge generatie is binnen veel advocatenkantoren (onderhuids) aanwezig. Het kan dan ook zeer verhelderend zijn om binnen de partnergroep eens stil te staan bij de vraag: hoe kijken we eigenlijk aan tegen macht? Wat zijn – wellicht – aannames en overtuigingen als het gaat om het functioneren en aansturen van medewerkers? Welk voorbeeldgedrag laten we zien? Intervisie is een doeltreffend middel om deze vragen in een veilige context en onder begeleiding te beantwoorden.  

Het belang van intrinsieke motivatie 
De prangende vraag, die centraal stond tijdens het event, is: hoe haal je nou het beste uit mensen? Om die vraag te kunnen beantwoorden is het zinvol om ‘mensen die goed doen’ wat beter te bestuderen. Rutger refereerde in dat kader aan psychologisch onderzoek naar de persoonlijkheidstypes die tijdens de Tweede Wereldoorlog actief waren in het verzet. Deze verzetshelden voldoen niet bepaald aan het soort doorsnee vriendelijkheidstype dat centraal staat in Rutgers boek. In dit verband haalde hij ook Greta Thunberg aan.
Paradoxaal genoeg typeren deze mensen eerder als wat vreemd en afwijkend. Je zou het ook eigenzinnig kunnen noemen. Waar het mij aan deed denken, zijn de onderzoeken van Brené Brown, waaruit naar voren komt dat ‘true belonging’, dus ware verbinding en ‘erbij horen’ (niet te verwarren met ergens proberen in te passen) voortkomt uit de moed om alleen te staan en onaardig gevonden te worden. 
Rutger wees in dit verband op het belang van intrinsieke motivatie, geïnspireerd door onder meer het succes van Stichting Buurtzorg van Jos de Blok. Je zult begrijpen dat dat mij als muziek in de oren klonk. 

Lessen voor de advocatuur:
Binnen de advocatuur is werken vanuit een intrinsieke motivatie helaas nog steeds geen vanzelfsprekendheid. Op advocatenkantoren – en op veel andere plekken in de samenleving – heerst vaak nog het extrinsieke-motivatie-vooroordeel (term van hoogleraar Chip Heath van Stanford), waarbij wordt aangenomen dat mensen te motiveren zijn door de wortel (geld in de vorm van een hoog salaris en bonussen) en de stok (straf in de vorm van een negatieve beoordeling als uren niet gehaald worden). 
In zijn boek ‘ De meeste mensen deugen’ beschrijft Rutger de resultaten van onderzoeken die aantonen dat bonussen de intrinsieke motivatie en het morele kompas van mensen kunnen afstompen. En niet alleen dat. Bonussen en targets kunnen bovendien de creativiteit en productiviteit aantasten. Veel zinvoller is het dus om mensen te faciliteren in het werken vanuit een intrinsieke motivatie. 
Intrinsiek gemotiveerd zijn voor je werk komt voort – zo heb ik de afgelopen jaren ontdekt – uit ware zelfkennis en de ruimte ervaren om autonoom je werk te kunnen uitvoeren. Dit vraagt om aandacht voor persoonlijke ontwikkeling en ondernemerschap, de twee gebieden waarop ik mensen coach en train. Als medewerkers een duidelijk beeld hebben van hun kernkwaliteiten en drijfveren en leren hoe ze die leidend kunnen laten zijn in het werk dat ze doen, dan ontstaat er een intrinsieke motivatie én meer creativiteit en productiviteit. Een simpele rekensom leert dat kantoren - op de langere termijn - er veel beter aan doen om hierin te investeren en verouderde businessmodellen te herzien.

Sta stil en zoom uit
De vraag tot slot is: hoe kunnen we de status quo doorbreken? Het mooie boek van Rutger is (onder meer) tot stand gekomen - zo gaf hij aan - door uit te zoomen. 

Dat is wat mij betreft ook precies waar het in de advocatuur vaak aan ontbreekt. De waan van de dag en het korte termijn resultaat is doorgaans leidend. Ik heb in mijn eigen leven gemerkt dat dat niet werkt, zoals ik ook uitgebreid in mijn e-book ‘How to be a Legal Leader’ heb beschreven. Wat wel werkt is bewust stilstaan, uitzoomen en eerlijk reflecteren. Deze – uitdagende – tijd vraagt om lange termijn denken, vanuit compassie en een nieuw mensbeeld. Het beeld dat de mens ‘im grunde gut’ is, zoals de Duitse titel van Rutgers boek zo mooi luidt. Dat beeld maakt mij hoopvol. En jou?

In het opzetten en uitbouwen van mijn bedrijf is mijn openheid over persoonlijke ervaringen binnen (en buiten) de juridische wereld een belangrijke factor geweest. De afgelopen jaren kreeg ik hierop zeker niet alleen maar positieve reacties.

Sommige mensen voelen kennelijk weerstand hiertegen en laten mij (direct & indirect) soms weten dat ze die kwetsbaarheid op een forum als LinkedIn niet zo professioneel vinden en mijn doelgroep (advocaten en juristen) al helemaal niet zou aanspreken. Ik realiseer me inmiddels dat deze reacties heel begrijpelijk zijn.

Marcel Derkse schrijft treffend over de kostbare energie die we vaak verspillen aan dat wat er is. We overleven in plaats van te leven. We zijn onzeker en verzamelen dan maar veel zogenaamde zekerheden om ons heen. Of, zoals hij het verwoordt: "We gunnen het anderen niet zichzelf te zijn (of te worden) als we dat zelf niet zijn."

Begrijp me niet verkeerd: ik veroordeel de reacties op mijn berichten niet. In tegendeel. Ik ben blij dat ik ook dat (tegen)geluid te horen krijg. Het geeft mij inzicht in hoe ik nog beter kan verduidelijken wat de kracht van kwetsbaarheid en authenticiteit (in mijn optiek) wel en vooral niet is. En het geeft me inzicht over de misverstanden die er op dit gebied bestaan. Dat ik ervoor kies om me op deze manier kwetsbaar te uiten en mezelf te laten zien, wil niet zeggen dat jij dat ook op deze manier moet doen. Dat dat (ook) voor jou een passende manier is om als advocaat of jurist zichtbaarder te worden. Anders zou het immers niets meer met authenticiteit te maken hebben.

Persoonlijk leiderschap begint met acceptatie. Acceptatie is een proces van loslaten. Loslaten dat het leven, de mensen in je omgeving en de situatie waarin je je bevindt, anders moeten zijn dan ze zijn. Bewuste aanvaarding van wie we zijn - en dus ook wie we vooral niet zijn - en de situatie waarin we ons bevinden, brengt ons dichterbij autonomie dan verzet tegen wie je bent (en wie de ander is) en hoe je leven er nu uitziet. Acceptatie is het begin van de ontdekkingstocht naar wie we werkelijk zijn en waar we echt naar verlangen.

Voor mij ligt acceptatie in het feit dat ik volledig erken dat ik een open en enthousiast persoon ben die zich oprecht & impactvol uit over de dingen die belangrijk voor me zijn en waar ik me hard voor wil maken. Ik weet ook dat ik veel mensen door deze openheid en eerlijkheid juist inspireer om voor zichzelf na te gaan wie zij nou werkelijk zijn en waar zij echt naar verlangen. Ik weet dat ik bij veel mensen met mijn openheid juist iets raak, waardoor ze nieuwe ideeën ontwikkelen over hoe hun leven eruit mag gaan zien. En ik accepteer ook de "negatieve" gevolgen hiervan, zoals het (harde) oordeel van bepaalde mensen.

Is de keuze hiervoor eenvoudig? Was mijn levenspad tot nu toe een makkelijke weg voor me? Nee, zeker niet. Als kind had ik een sterk gevoel dat ik er niet bij hoorde. Ik had een bordeaux rode zeshoekige bril, Duits kapsel (boven kort, achter lang!) met bijbehorende buitenboordmotor en werd regelmatig gepest. En hoewel ik enorm veel enthousiasme en liefde voor het leven voelde, durfde ik dat niet te laten zien. Mijn liefde voor (kleine, kwetsbare) dieren, het heerlijke, oneindige gevoel om dingen te creëren – of het nu zelfgemaakte kerstkaarten of glimmende mozaïek-ballen waren – ervaarde ik vooral in rust, op mijn eigen kamertje. Daar kon ik ook urenlang naar muziek luisteren. Dust in the wind van Kansas. Listen to your Heart en Fading like a Flower van Roxette. Kortom, nummers die nu als guilty pleasures bestempeld worden. Ook had ik een uitzonderlijke interesse in boeken over spiritualiteit, hekserij, het duistere (Stephen King) en oude culturen.

Terugkijkend op die jeugd, voel ik dankbaarheid voor de immense liefde van mijn ouders en alle kansen die ze me geboden hebben, maar tegelijkertijd ook verdriet. Verdriet omdat ik me “als lelijk eendje” vaak onbegrepen heb gevoeld. Mijn moeder die me met alle goede bedoelingen vaak “opjutte” en “uitdaagde” (ik hou van je mam!). Mijn grote broer, die regelmatig de kwetsbaarheid die ik toonde weer de grond in boorde met een cynische opmerking (ik heb het je allang vergeven hoor broer!). Bronchitis, botbreuken, hersenvliesontsteking, allemaal fysieke problemen die (achteraf gezien) symbool stonden voor de worstelingen die ik al op jonge leeftijd ervaarde.

Tijdens mijn middelbare schooltijd, rond mijn zestiende, bloeide ik op. De beugel had zijn werk gedaan en de bril maakte plaats voor lenzen... Ik ging uit, kreeg aandacht van mannen, voelde eindelijk vrijheid. Jezus, wat was dat lekker. Verslavend zelfs. Toen ik ging studeren in Leiden en lid werd van de sociëteit voelde ik een steeds grotere drang om erbij te horen. Daar ging ik dus ook naar leven. Het studentenleven ervaarde ik als een omgeving waarin ik ontmoedigd werd om dingen fout te (kunnen) doen en daar eerlijk over te zijn. Ik verdoofde mezelf met alcohol en vermeed te voelen wat er echt in mij leefde. Dat had een grote impact, niet alleen op mij. Ook op de mensen om mij heen.

Echt diepgaand contact maken met anderen gebeurde sporadisch. Echt contact maken met mezelf nog veel minder. En zo rolde ik feestend en brallend na mijn afstuderen het werkzame leven van de advocatuur in. Wist ik wat ik (daar) te doen had? Wie ik was? Nee, totaal niet. Ik merkte dat het feit dat ik bij een gerenommeerd Zuidas-kantoor werkte met veel bewondering werd ontvangen. Ik was ineens echt iemand. En daar was ik trots op, ambitieus als ik was. Maar ondertussen voelde ik me extreem ongelukkig in deze cultuur. Een cultuur waarin er (voor mijn gevoel) geen plaats was voor rust, kwetsbaarheid, echtheid, eigenzinnigheid, kleur en ware levensvreugde. Een cultuur die gekenmerkt werd door no-nonsens, binnen de lijntjes blijven, hardheid, (wederom) cynisme en non-stop werken.

Is dit de waarheid? Nee, dit is mijn waarheid.

Ik heb mezelf uiteindelijk - door een heftige privé crisis - doelbewust losgemaakt uit die omgeving door te aanvaarden wie ik werkelijk ben. Ik kan nu rust nemen, tot mezelf komen en luisteren en handelen naar de verlangens en drijfveren die ik diep van binnen voel. Ik voel geen behoefte meer om "erbij te horen" en een (uiterlijk) leven te leven dat past in dat (oude) plaatje. Zowel aan mijn hoge ambities in het leven, als aan mijn verlangen naar rust en authenticiteit kan ik nu tegemoet komen. Ik weet inmiddels hoe belangrijk het is dit te doen en hier ook voor uit te komen. Maar ik weet ook dat dit voor heel veel mensen nog een ver-van-hun-bed-show is.

Ik ben benieuwd hoe dit voor jou is.

Wat voel je tijdens het lezen van dit blog? Voel je je misschien een beetje ongemakkelijk? Vind je mijn ervaringen pijnlijk om te lezen? Of is er misschien (deels) ook herkenning?

Maar belangrijker nog: zou jij graag de stroomversnelling van het (werkende) leven even tot stilstand willen brengen en uitvinden wie je echt bent en wat je nou werkelijk wilt? Maar weet je niet waar je moet beginnen? Word je simpelweg opgeslokt door de veeleisende praktijk en kom je aan een grondig zelfonderzoek niet toe?
Geïnspireerd door mijn eigen ervaring van het grote gemis in mijn werkende leven van kleur, diepgang en “geraakt worden door het leven” heb ik een trainingsmethode ontwikkeld die mensen in staat stelt om zich (even) – letterlijk – los te maken uit hun bestaande omgeving en de ware talenten en drijfveren omhoog brengt. De Female Leadership Methode. Hoe die methode eruit ziet? Als een reis. Een reis die we samen maken. Een reis die begint met het laten opborrelen van jouw worstelingen, (kleine) verlangens, grotere dromen en kenmerkende eigenschappen, waar we vervolgens samen mee gaan werken.

Ongeveer 2 keer per jaar organiseer ik de Next Level Dag voor vrouwelijke advocaten en juristen, waarin deze methode centraal staat. Deze dag - waarvan de volgende op 1 mei a.s. plaatsvindt - is bedoeld voor vrouwen die op een kruispunt staan in hun carrière en zich afvragen: hoe nu verder? Dat kan door een ingrijpende levensgebeurtenis zijn, maar ook doordat je carrière zich op een kruispunt bevindt.

Als voormalig advocaat en jurist weet ik als geen ander hoe het is om op zo'n punt te staan. Maar belangrijker nog: ik weet hoe je op een doeltreffende wijze de juiste stappen kunt zetten om voorbij dit punt te komen!
Meer (nieuwe!) informatie over de dag kun je hier vinden.
​
Wil je je (nog) niet aanmelden, maar wel op de hoogte blijven van mijn activiteiten en tips & tricks voor juristen en advocaten op het gebied van leiderschap en business? Schrijf je dan hier in voor mijn nieuwsbrief!

Dit Paasweekend stond bij mij in het teken van reflectie en bezinning. Waar kom ik vandaan? Waar sta ik nu? Waar wil ik naartoe? Ik plaatste er ook een filmpje over op LinkedIn. Dat reflecteren bracht me er uiteindelijk toe om mijn persoonlijke verhaal op mijn website bij te werken. Het was alweer even geleden dat ik dat had gedaan. In dit blog deel ik het graag met je.

Als ik naar mijn levenspad kijk, dan zijn er – los van mijn geboorte – drie allesbepalende momenten geweest:

Eind 2007
Als advocaat-stagiaire had ik drie jaar keihard gewerkt om medewerker te worden bij het grootste Zuid-As kantoor van Nederland. Toen dat gelukt was, was er paradoxaal genoeg geen blijdschap. Nee, ik stortte volledig in. Diagnose: burn-out.

Begin 2014
Als getrouwde vrouw en moeder van twee jonge kinderen werd ik verliefd op een andere man, Paul. Mijn kantoorgenoot nota bene. Ondanks het oordeel en onbegrip van veel mensen nam ik de beslissing om te scheiden en met Paul verder te gaan. In datzelfde jaar stopte ik als advocaat en maakte ik de overstap naar het bedrijfsleven. Naast mijn baan als adviseur van de Raad van Bestuur van een grote bank-verzekeraar richtte ik mijn eigen coachings- en trainingsbedrijf op. Een hartenwens werd werkelijkheid.

13 september 2016
Net toen ons werkelijk al het geluk leek toe te lachen, kregen Paul en ik de grootste klap denkbaar te verwerken: na vijf maanden zwangerschap, werd ons tweede kindje, Julia, dood geboren.

Elk moment draagt een ander woord en had een andere impact.

2007 draagt het woord STILSTAND
Mijn burn-out dwong me om stil te staan. Het was mijn wake-up call die me indringend met de vraag confronteerde: “Wie ben ik eigenlijk? Los van mijn rol als advocaat. Los van wat anderen allemaal van mij willen en vinden. Wat wil ik ècht?”
Deze stilstand leidde niet direct tot grote veranderingen. Wel plantte het een zaadje …
Een zaadje dat in 2014 volop tot bloei zou komen.

2014 draagt het woord MOED
Toen ik voor de keuze stond om voor Paul te kiezen, voelde ik dat ik – ondanks alle kritische stemmetjes in mijn hoofd (en die van anderen) – niets anders kon doen dan mijn hart volgen. Ik keek daarbij noodgedwongen veel verdriet en grote angsten en onzekerheden aan, waardoor ik kennis maakte met een ongekende moed in mij. Deze moed heeft mij er uiteindelijk ook toe gebracht om het roer om te gooien en mijn eigen bedrijf te beginnen.

2016 draagt het woord VASTBERADENHEID
Het verlies van Julia maakte mij in eerste instantie nederig. Het dwong me om gevoelens toe te laten die ik eigenlijk niet wilde toelaten. Ik nam er alle tijd voor, hoezeer ik ook de druk en verwachtingen van mijn toenmalige werkgever voelde. Door mijn gevoel toe te laten en de ruimte in te nemen die ik nodig had, kwam er een ongekende vastberadenheid in mij omhoog. Ik was vastberaden dat mijn levenspad betekenis zou hebben voor anderen. Ik was vastberaden dat ik mijn ervaring en kennis zou blijven inzetten om het verschil te maken in de wereld waar ik lang met mezelf worstelde: de wereld van de advocatuur en juridische dienstverlening. Ja, ik was vastberaden om (legal) professionals te begeleiden in het maken van bewuste keuzes en het ontwikkelen van een eigen visie, waardoor ze kunnen gaan staan voor wie ze werkelijk zijn.

Die vastberadenheid is uiteindelijk beloond. Als senior coach en trainer word ik nu door bedrijven, juridische afdelingen en advocatenkantoren ingeschakeld om in complexe vraagstukken en situaties overzicht en een nieuw perspectief te creëren. Ook als performance coach werk ik samen met de (senior) juristen en advocaten aan dat nieuwe perspectief.

Ik ben benieuwd welk woord uit mijn verhaal jou het meeste triggert. Wat heb jij op dit moment nodig om de volgende stap in je carrière te kunnen zetten? 

Is dat stilstand en reflectie? Is dat de moed om je angsten aan te kijken en een sprong te wagen? Of is dat misschien een nieuwe vastberadenheid (en doorzettingsvermogen) ontwikkelen om jouw dromen waar te maken? Of is het wellicht een heel ander woord?

Misschien twijfel je wat jij nu precies nodig hebt om de volgende stap te kunnen zetten.

Op zaterdag 1 mei 2021 organiseer ik weer een Next Level dag voor vrouwelijke juristen en advocaten. Deze dag helpt je om antwoorden te krijgen op de vragen die nu bij jou leven. Na die dag weet jij wat jouw woord is en hoe je dit kunt omzetten in de positieve actie die in jouw leven nodig is.

Heb jij interesse in deelname? Je kunt hier een gratis strategiegesprek inplannen, waarin ik je meer vertel over de opzet van de dag. Er zijn nog 3 plekken vrij, dus wacht niet te lang.  

“Kan ik even met je spreken?” De juf kijkt me wat indringend aan. ​

“Ja hoor.”
“Je weet dat alle kinderen in de gang een eigen kapstok hebben met zelfgekozen stickertjes?” 
“Ja.” 
“Vandaag waren er een aantal stickers ineens weg. Ze waren er duidelijk afgekrabd. Toen ik vroeg wie het gedaan had, antwoordde Raaf meteen: “Ik niet hoor.” Andere kinderen volgden met: “Ik ook niet.” 
De nageltjes van Raaf lieten echter iets anders zien… “
“Ai.” Hoor ik mezelf tegen de juf zeggen.

Ze vervolgt: 
“Op mijn vraag “Tja, waar zouden die stickers nu gebleven zijn?” rende Raaf de gang in om het propje stickers tevoorschijn te halen dat achter de kapstokken geplakt zat. Met grote trots dat hij het mysterie van de verdwenen stickers had opgelost, hield hij het propje triomfantelijk omhoog.”
Ik kan een kleine glimlach niet onderdrukken. De juf gelukkig ook niet.
“Ik zal het er met hem over hebben.”

Terwijl we samen van het schoolplein naar huis lopen en ik op het punt sta Raaf te vertellen dat hij dit soort dingen natuurlijk niet mag doen, schiet de magische zin van James Victoire door mijn hoofd: 

“The things that make you weird as a kid will make you great tomorrow.”

Ik wacht even met praten en stel hem dan de vraag: 
“Waarom had je die stickers van de kapstok gekrabd lieverd?” 
“Ik hou zoveel van dingen uit elkaar halen mam.”
“Zullen we dan thuis iets zoeken dat je helemaal uit elkaar mag halen?”
Hij kijkt me glunderend aan. “Mag dat echt mam? En er dan ook weer iets heel anders van maken?”
“Ja, dat mag. Maar zullen we afspreken dat je voortaan even vraagt of je iets uit elkaar mag halen lieverd?”
“Ok, mam. Ja, dat met die stickertjes was misschien niet zo’n goed idee hè?”
Ik schud zachtjes met mijn hoofd, waarna ik een kus op zijn voorhoofd plak.

Thuis mijmer ik nog wat na en bedenk ik me dat dit misschien wel mijn belangrijkste missie is in mijn werk: naar boven halen wat mensen speciaal en uniek maakt en dat vertalen naar de dagelijkse praktijk.
Vaak vinden juristen en advocaten het lastig om eigenzinnig en (een beetje) vreemd te zijn in hun werk. En toch is het belangrijk om jouw eigenheid te bewaren als advocaat. Als ik terugdenk aan mijn eerste kantoor, dan denk ik vooral aan de markante persoonlijkheden, die op hun unieke manier carrière maakten. 

Maar hoe kom je daar als je nog aan het begin staat van je carrière?
Het is allereerst belangrijk om te (willen) onderzoeken wat jou precies uniek maakt. Wat jou zo moeiteloos afgaat, dat je het vaak niet eens meer ziet. Ook is het belangrijk te snappen waar je het beste kunt meebewegen en waar je juist hebt te gaan staan voor jouw unieke toegevoegde waarde. 

Deze tijd vraagt om eigenzinnige mensen. Mensen die innovatief durven te zijn. Mensen die comfortabel durven te zijn met het oncomfortabele. 

Hoe is dat bij jou? Weet jij waar je echt goed in bent? Wat jouw unieke toegevoegde waarde is? Wanneer jij op je allerbest bent?

Ik zie het helaas (te) vaak dat de juristen en advocaten waar ik mee werk de antwoorden op deze vragen niet weten, omdat ze daar – net als ik destijds als advocaat – ver van zijn weggedreven. Weggedreven van datgene wat ze moeiteloos afgaat...
En als dat gebeurt, dan wordt werken HARD werken. En dan worden de kritische stemmetjes in je hoofd steeds luider: 
“Ik moet nóg beter mijn best doen. Die collega kan dit veel beter dan ik. Ik moet echt nog een avond doortrekken om dit helemaal goed te krijgen. Het lukt me toch niet”
Etc., etc., etc.

Precies daarom heb ik, vanuit mijn achtergrond als advocaat, een eigen methode ontwikkeld: de Legal Leadership methode, waarmee ik juristen en advocaten op unieke wijze begeleid naar meer autonomie en authenticiteit in hun werk.

Met deze methode help ik je jouw natuurlijke kwaliteiten en mogelijkheden in kaart te brengen en (ook niet onbelangrijk!) jouw valkuilen te doorzien. Zodat jij weet wie jij echt bent en welke weg jij hebt in te slaan. Binnen de juridische wereld. Of daarbuiten.

Ik gun iedere jurist en advocaat de helderheid en duidelijkheid die er dan ontstaat.

Wil jij graag kennis maken met mij en mijn methode? Vraag dan hier een gratis strategiegesprek aan waarin we jouw wensen en de mogelijkheden bespreken. 
​
En ... vergeet niet om de komende week jouw eigenzinnigheid wat meer de ruimte te geven…

"Ik wil het echt anders gaan doen Ingrid. Ik zie dat ik in mijn leidinggevende rol als senior advocaat dezelfde trekjes begin te vertonen als de mannelijke partner voor wie ik al zo lang werk. Ik neem nauwelijks nog de tijd om iets goed uit te leggen aan mijn stagiaire. Mijn lontje wordt steeds korter. Zo wil ik niet meer werken. Ik wil weer rust en vertrouwen ervaren in mijn werk. Voldoening voelen in wat ik doe. En trots zijn op hoe ik het doe. Maar hoe?!"

Er is een schreeuwend tekort aan leiderschap in de wereld. Dat geldt zeker niet alleen binnen de advocatuur en het bedrijfsleven, maar het is ook wereldwijd schrijnend zichtbaar. Zichtbaarder dan ooit. 
In een tijd waarin er zoveel betekenisvolle veranderingen zijn, is dat zorgelijk.
Een bekende wijsheid van de Dakota-indianen zegt dat "wanneer je ontdekt dat je op een dood paard rijdt, de beste strategie is om af te stappen". Een waarheid als een koe zou je zeggen. Maar de praktijk is vaak anders. ​

Door een gebrek aan visie, daadkracht en toegankelijkheid van bestuuders, wordt er in de praktijk vaak nog heel lang aan een dood paard getrokken. Vaak is niet eens bespreekbaar dat het paard dood is, terwijl iedereen het in de kantoortuin ziet liggen.

Door dit professionele "voorbeeld" (althans het gebrek eraan) is het voor veel juridische professionals en goedwillende executives die ik coach en train vaak lastig om zelf de noodzakelijk stappen te zetten voor verandering en vooruitgang in hun eigen werk en leven. Het is zo normaal geworden om dingen te blijven doen die niet tot ware groei en innovatie leiden dat er sprake is van een ingesleten negatief karrenspoor. "Omdat we het hier nu eenmaal zo doen." is helaas nog steeds een veelgehoorde uitspraak.

De manier om dit te veranderen is dat jij als individu gaat uitvinden wat jouw ware kracht is, zodat je vervolgens bewust kunt kiezen voor groei. Echte leiders zorgen er namelijk voor dat ze steeds weer hun horizon verbreden en zich persoonlijk blijven ontwikkelen. Om voor de juiste groei en ontwikkeling te kunnen kiezen (in plaats van het ontwikkelen van "meer van hetzelfde") is het cruciaal dat je weet wat jouw stip op de horizon is.


Anders gezegd: 
“If one does not know to which port one is sailing, no wind is favorable.” 
-Seneca-
​
Om jouw stip op de horizon helder te krijgen is het noodzakelijk om bewust stil te staan en te reflecteren. Helaas is dat in een wereld die altijd "aan staat" en de verwachtingen hoog gespannen zijn, niet altijd gemakkelijk.
Precies daarom heb ik het Legal Leadership Program ontwikkeld. Zodat je een jaar lang reflecteert en stilstaat, maar niet letterlijk alles stil hoeft te vallen. Het programma geeft je een duidelijk kader waarbinnen jij jouw ware talenten, drijfveren en saboteurs echt leert kennen. Vervolgens coach en train ik je tijdens de live dagen en 1-op-1 gesprekken om jouw ware potentieel ook echt concreet handen en voeten te geven in je werkende leven.

Ik reik je in het LLP praktische instrumenten aan, waardoor je niet meer aan een dood paard trekt, maar echt gaat DOEN wat je te doen hebt.

Het Legal Leadership Program is specifiek afgestemd op advocaten en juristen, die (weer) de regie willen pakken over hun carrière en leven. Door het volgen van dit jaarprogramma krijg jij essentiële inzichten over jezelf, die bepalend zijn voor de rest van je leven en loopbaan. 

1 oktober 2020 start het volgende jaarprogramma.

Er zijn je inmiddels al vele advocaten en juristen voorgegaan. Nieuwsgierig naar hun ervaringen? Kijk dan hier.
Ben jij nieuwsgierig geworden wat het LLP voor jouw groei zou kunnen betekenen? Kijk hier voor meer informatie of mail naar info@ingridwalrecht.com voor een gratis strategiegesprek.

​Er is nog plek voor maximaal 4 deelnemers, dus mocht je meer willen weten over het programma, wacht dan niet te lang.

Hoewel ik normaal gesproken behoorlijk ad rem ben, kwam er op dat moment niet veel meer uit mijn mond dan een zacht gestamel, waarin ik mijn naam noemde. Hij liet me letterlijk sprakeloos achter.

Dit voorval kwam laatst tijdens één van mijn trainingen ter sprake. Waarom nu juist dit voorval vraag je je misschien af? Omdat het helaas symbool staat voor de nog steeds overwegend masculiene – en vaak ronduit botte – cultuur binnen veel advocatenkantoren. Het gebrek aan zelfbewustzijn en mensgerichte competenties bij veel advocaat-partners is een belangrijke oorzaak van stress, improductiviteit, ziekte en “slecht voorbeeld doet volgen” bij stagiaires en medewerkers. 

Kort gezegd is er binnen veel advocatenkantoren en in de top van juridische afdelingen een gebrek aan compassie, authenticiteit en inspirerend leiderschap.

Zo, die hete aardappel is eruit. En het wordt tijd ook. Want laten we eerlijk zijn, dit gebrek aan leiderschap binnen de juridische wereld is niet nieuw. En toch worden er nog maar mondjesmaat stappen gezet om hierin echt een positieve verandering te brengen. Er wordt vaak slechts indirect over gesproken. Stagiaires en medewerkers spreken er met elkaar veelvuldig over, maar beschouwen het niet als een onderwerp dat serieus (in een ware dialoog) bespreekbaar is met de meeste partners. Veel kantoren lijken niet in te (willen) zien dat hiermee voor de lange termijn een serieus probleem gecreëerd wordt. 

Omdat veel van de deelnemers van mijn trainingen en coachtrajecten vrouwen zijn, wil ik even specifiek stilstaan bij vrouwelijk leiderschap.

In mijn werk als coach en trainer merk ik dat steeds meer vrouwelijke advocaten twijfelen of zij het partnertraject ambiëren. Dit komt mede voort uit het feit dat er een groot tekort is aan vrouwelijke rolmodellen in de advocatuur die een nieuw geluid laten horen. Er zijn uiteraard de nodige vrouwelijke advocaat-partners, maar helaas zijn veel van deze vrouwen vaak vooral partner geworden ondanks hun feminiene kwaliteiten, en niet dankzij die kwaliteiten. Veel van deze vrouwen hebben zich moeten aanpassen aan de heersende (mannen)cultuur om überhaupt op die plek te kunnen komen. 

Doodzonde, want daardoor wordt enerzijds nog steeds niet gebruik gemaakt van het volledige potentieel van deze vrouwen en is er anderzijds een groot tekort aan authentieke en inspirerende voorbeelden voor de nieuwe generatie advocaten. Mannen èn vrouwen.

Het is hoog tijd voor meer vrouwelijke energie in de advocatuur. Meer openheid, meer empathie, meer kwetsbaarheid, ja simpelweg meer ruimte voor echte verbondenheid. Het is tijd dat deze kwaliteiten uit het bekende cynische verdomhoekje komen en op waarde geschat worden. Om tot innovatie en noodzakelijke maatschappelijke veranderingen te komen, is het namelijk essentieel dat de vrouwelijke kwaliteiten erkend worden als een belangrijke voorwaarde voor een gezonde bedrijfscultuur, innovatie en creativiteit. Brené Brown schrijft er treffend over in haar boek ‘Dare to lead’.

Concreet betekent dit dat er (veel meer) advocaten en juristen nodig zijn die het èchte verhaal gaan vertellen. Hun eigen, èchte verhaal. Mannen en vrouwen die eerlijk en open zijn over de weg naar de top. Of over waar die weg juist eindigde. Over hun onzekerheden, angsten en twijfels. Maar ook over hun successen, inspiratiebronnen en belangrijkste inzichten.

Kortom: mannen en vrouwen die zich bewust zijn van hun kwaliteiten èn valkuilen. Mannen en vrouwen die gaan staan voor wie ze zijn – en belangrijker misschien nog wel – voor wie ze niet zijn. Mannen en vrouwen die niet bang zijn voor emoties, maar daarmee kunnen dealen en deze juist voor ze laten werken.

Daar is moed voor nodig. Dat weet ik zelf maar al te goed. Wie dichter bij mij staat weet dat er veel voor nodig is geweest voordat ik de moed had om te gaan staan voor wie ik werkelijk ben. Maar het is elke traan, pijn, onzekerheid en afwijzing waard geweest. Zonder die moed had ik nu nooit zo’n mooi leven gehad. Een leven, waarin ik me diep verbonden voel met mijn gezin en vrienden. Een leven waarin ik oprecht elke dag met heel veel voldoening mijn werk doe. Mijn grote ambitie is onveranderd, maar nu wel vanuit mijn hart, hoofd èn buik en niet alleen maar vanuit mijn hoofd.

De moed voor dit soort keuzes ontwikkel je niet door (onzeker) aan de zijlijn te blijven staan. Deze moed ontwikkel je ook niet door steeds heel erg zeker te zijn van je eigen gelijk. En moed ontwikkel je vooral niet door je eigen pijn en ongemak uit de weg te gaan en de pijn (daardoor) met veel schijn- en machtsvertoon in het gezicht van anderen te (blijven) gooien. 

Je wordt alleen maar moedig als je bereid bent om te gaan staan voor jouw waarden, dwars door lastige emoties, afwijzing en pijn heen. Moed ontwikkel je als je bereid bent om te “falen” en ongelijk te hebben. Ja, moed ontstaat vooral door volledig mens te zijn, met alle schoonheid en lelijkheid die daarbij hoort. De vrouwelijke en de mannelijke energie in balans. Geen brandend schip, maar een schip met de wind in de zeilen.
Vanuit mijn diepe wens dat er veel meer vrouwen en mannen binnen de juridische wereld op een vernieuwende manier durven te gaan werken (en anderen hiermee weer inspireren), heb ik het Legal Leadership Program ontwikkeld.

Het Legal Leadership Program is specifiek afgestemd op advocaten en juristen, die (weer) de regie willen pakken over hun carrière en leven. Door het volgen van dit jaarprogramma krijg jij essentiële inzichten over jezelf, die bepalend zijn voor de rest van je leven en loopbaan. Je ontdekt wie jij in de kern bent, welke unieke kwaliteiten jij bezit en hoe je die leidend kunt laten zijn in de keuzes die je in je verdere leven en carrière wilt maken. Binnen de juridische wereld, of daarbuiten.

Je leert wat echt, hartgedragen leiderschap is door jouw mannelijke en vrouwelijke energie in balans te brengen èn je leert hoe je dat ook daadwerkelijk toepast in je werk. Je leert hoe jij krachtiger, bewuster en authentieker kunt communiceren vanuit wie jij werkelijk bent en hoe je die lastige advocaat-partner (of cliënt) effectief te woord kunt staan. Juist door mijn ervaring in de top van de advocatuur en het bedrijfsleven kan ik je gericht en doeltreffend begeleiden en coachen op de issues die binnen jouw werk spelen.

Ik leer je geen trucjes of handigheidjes. Vanuit mijn achtergrond en ervaring bied ik jou een jaar lang een passend kader aan waarbinnen jij jouw ware talenten, drijfveren en saboteurs echt leert kennen. Vervolgens coach en train ik je tijdens de live dagen op een prachtige locatie in Nederland, zodat je jouw ware potentieel ook echt concreet handen en voeten kunt geven in je werkende leven. Ik reik je in het LLP praktische tools aan, waardoor je echt gaat DOEN, ondanks de angsten die je misschien hebt.

Ben jij nieuwsgierig geworden en er klaar voor om te gaan staan voor wie jij werkelijk bent? Op 1 oktober gaat het LLP weer van start, Kijk hier voor meer informatie of mail naar info@ingridwalrecht.com voor een gratis strategiegesprek. Een pb sturen hier op LinkedIn kan uiteraard ook. De strategiegesprekken zijn volop gaande en er is nog plek voor maximaal 4 deelnemers, dus mocht je meer willen weten over het programma, wacht dan niet te lang.

​Ik kijk ernaar uit de Legal Leader in jou wakker te maken!

Het is 21 september 2019. Een dag in een dag, in een dag.

We zijn met de kinderen bij het oude kerkje in Oosterbeek. Een plek die mij inmiddels zo dierbaar is, vanwege de rust en de bijzondere energie die zo duidelijk voelbaar is. Er is hard gevochten rond deze dag in 1944. Maar de plek heeft zich op een of andere manier weten te herstellen in de energie. 
​
“Do you want me to take a picture from the both of you together?” vraag ik aan een oude vrouw nadat zij een foto heeft gemaakt van haar man. “Oh yes, please.” antwoordt de oude vrouw die wat gebogen naast haar man staat. Op het uniform van de oude man prijken vele onderscheidingen. “The bridge of Arnhem is exactly between the two of you. Isn’t that beautifully symbolic?” vraag ik. “Yes it is.” antwoordt de man met rode ogen.

Daarop volgt een warm gesprek, waarin ze tot uitdrukking brengen hoeveel het voor ze betekent dat wij met de kinderen bewust stilstaan bij operatie Market Garden. En de moeite nemen om ons met hen te verbinden. Zodat de herdenking niet slechts een ritueel is, maar een ceremonie met bezieling. 

Zwaaien naar de militaire voertuigen. Snoepjes die richting de kinderen worden gegooid. Je ziet dat het indruk maakt op ze. Ik vertel de kinderen waarom we dit herdenken. Hoe dankbaar we kunnen zijn voor de vrijheid, de rust en de vrede. Vrede, ja dat is de tweede dag in deze dag. De dag van de Vrede. 

Vrede gaat over balans. Over evenwicht. Een natuurlijk evenwicht. De herfstequinox - de derde dag in deze dag - herinnert ons daaraan. Terwijl we met de kinderen door Oosterbeek lopen en de vrede letterlijk huppelend en rennend vieren, vertellen we ze ook over de herfst equinox. Over hoe de natuur altijd weer terugkeert naar dat perfecte evenwicht. En dat altijd zal blijven doen. Om dat te vieren verzamelen we de dingen die de natuur heeft losgelaten en ons herinneren aan de herfst en dat bijzondere evenwicht.

We zijn in het westen vergeten wat een natuurlijk evenwicht is. We dwingen onszelf hard te werken, ongeacht welk jaargetijde het is. Ongeacht hoe we ons van binnen voelen. En ongeacht de zaken in ons leven die soms ECHT belangrijker zijn. 

De sjamaan Angaangaq, die ik in 2017 heb ontmoet, heeft mij doen inzien waarom wij dat in het westen zijn vergeten. We weten niet meer hoe we het leven moeten vieren. In andere culturen zijn er honderden prachtige ceremoniën om de “gewone” dingen in het leven te vieren. Juist in die gewone dingen zit de echte schoonheid van het leven. De overgang van de zomer naar de herfst is zoiets prachtigs “gewoons”. In het westen hebben we voornamelijk nog (lege) rituelen, zonder bezieling. En juist die bezieling is zo belangrijk om diep van binnen te voelen wat het betekent om te LEVEN.

Als ik vanochtend beneden kom, hebben Raaf en Max samen een herfstschaal gemaakt. “Kijk mam, we hebben van alle spulletjes een herfstnestje gemaakt. De herfstnox.” En Raaf geeft een ferme klap op de Tibetaanse klankschaal die in de kamer staat. Samen vieren we zo het begin van de herfst.

Dankbaar voel ik me. Dat ik langzaam steeds meer ceremoniën terugbreng in ons leven en in de levens van anderen. Ik denk terug aan de brug die zo mooi zichtbaar was tussen het Engelse echtpaar. En ik word mij bewust van mijn eigen brugfunctie. Niet alleen als moeder, maar ook in mijn werk als coach, trainer & spreker. De brug tussen het ongeziene en het geziene. De brug tussen oude systemen en een nieuw bewustzijn. En de brug naar innerlijke vrijheid, vrede en een natuurlijk evenwicht.

Wil jij dat ook in jouw leven? Innerlijke vrijheid, vrede en een natuurlijk evenwicht. Maar weet je op dit moment even niet waar je moet beginnen? Boek dan een gratis kennismakingsgesprek, waarin ik je alvast een eindje op weg help.
​
Liefs, Ingrid

We rijden samen naar school. Max zit naast me. Hij is stiller dan normaal. “​Wat is er lieverd?” Vraag ik. Hij blijft stil. Ik begin spontaan een lied te zingen. Waarmee ik zijn energie blijk te vangen. En dan komen de woorden.

“Ze maken me moe, mama. Ze maken me zo moe.” “Wie lieverd?” Vraag ik. “Op school. Ik moest gisteren vijf bladzijden rekenen, toen nog taal en daarna ook nog lezen. En tijdens de pauze moest ik door. Ik moest mijn broodje eten en mijn werk afmaken. Daar word ik moe van mama. Ik leer zo niets. Ik kan zo niets leren. Want ik zit helemaal vol. Mijn hoofd zit helemaal VOL.”
​
Ik begin te huilen. Zijn woorden raken me diep. En triggeren de emoties die deze ochtend toch al zo hoog zitten bij me. 

“Ik weet het lieverd. Alle wijsheid zit al in jou hè?” “Ja” zegt hij. “Ze snappen het niet mam.”

Ik weet even niet wat ik moet zeggen. Alleen maar dat ik het begrijp. Terwijl we de klas inlopen, loopt de juf ons tegemoet. “Hee die Max”. En weer begin ik te huilen. Spons die ik nu eenmaal ben.
Ik vertel het relaas in het kort aan de juf. De juf is lief. En eigenlijk is alles goed nu. Dat voel ik ineens heel helder. De lucht is geklaard. Max vliegt me om mijn nek. We knuffelen eindeloos. 

En dan springt ie ineens van me af en gaat in de kring zitten. De emoties bevrijd. Op naar een nieuwe dag leren.

Niet leren van de rekensommetjes. Maar leren van deze waardevolle momenten. Het echte contact. Elkaar zien. Ja, daar doe ik het voor in dit leven. En tussendoor. Tja, doen we eigenlijk maar wat allemaal. 
​
❤️